Bursa Psikiyatrist ve Psikoterapi

Psikolojik rahatsızlıklar, çağımızda bilimsel araştırma yöntemlerinin gelişmesiyle daha iyi tanınarak diğer bedensel rahatsızlıklar gibi tanımı, nedenleri, gidişi, tedavisi ve sonuçları bilimsel olarak somut bir şekilde ortaya konmuştur. Fakat hala psikolojik sorun yaşayan çoğu kişi bu durumun tedavi edilebilir bir durum olduğunu bilmeden değişik arayışlarla zaman geçirir. Bu rahatsızlıkların en önde geleni Depresyon’dur. Bu nedenle kliniklerde teşhis edilen depresyonlu hasta sayısı tedavi edilmesi gereken mevcut hastaların ancak çok az bir kısmını oluşturur.

-Major Depresyon Nedir?

Depresyon kelimesinin Türkçe karşılığı “çökkünlük”tür. Tek bir tip depresyon yoktur.Ama günlük yaşantıda  Depresyondan bahsedildiğinde çoğunlukla  majör depresif bozukluk kastedilir.

Önemi

Çok yaygın görülen bir rahatsızlıktır. Çok önemli kişisel, sosyal ve ekonomik kayıplara yol açar. İntihar düşünceleri ölümle sonuçlanabilir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre en fazla ekonomik kayba neden olan 2.büyük hastalıktır. Depresyon hem ülkemizde, hem de dünyada önemli bir toplum sağlığı sorunudur. Yüksek yaygınlık dışında tanı güçlükleri içermesi, kronikleşme riskinin ve intihar davranışı sıklığının artması, yarattığı yeti yitimi ve ekonomik sonuçlar depresyonun önemini giderek arttırıyor.

Depresyonun toplum hayatımıza olumsuz etkileri nelerdir?

· Artan intihar olayları ve ölüm

· Konsantrasyon bozulmasına bağlı oluşan ölümcül kazalar

· Alkol ve uyuşturucu tüketiminin artması

· Verimlilik azalması ve kariyer kaybı

· Okul performans kaybı

· Aile parçalanmaları

· İş kazalarında artış

 .Depresyon sonucu başta kalp-damar sistemi olmak üzere vücudun diğer sistemlerini de etkileyerek bedensel (psikosomatik)  rahatsızlıklara da yol açar.

Depresyonda Olan Kişiler Neler Yaşar?

Eğer siz de şu belirtileri kendiniz gözlemliyorsanız Depresyonda olabilirsiniz.

“hiçbir şeyden zevk almıyorum” “son zamanlarda çok sinirli oldum. eşime ve çocuklarıma bağırıyorum, sonra da çok pişman oluyorum” “kalabalıkları sevmiyorum, hep yalnız kalmak istiyorum” “hiç bir iş yapmak istemiyorum” “dikkatimi toparlayamıyorum, iş yaparken, kitap okurken, çok zorlanıyorum” “sık sık ölsem de kurtulsam diye düşünüyorum” “uykuya dalmakta güçlük çekiyorum, sabah çok kötü kalkıyorum” “hiç cinsel isteğim yok” “başım,karnım ağrıyor. Bazen başağrısı dayanılmaz oluyor” “kendimi çok değersiz hissediyorum.yaşamak bana yük gibi geliyor” “hiç bir şeyin düzelmeyecek, her şey daha kötü olacak” “içim çok sıkılıyor”

Her üzüntülü duruma depresyon denir mi?

Hüzün;.Özel bir nesne kaybı ya da beklenen bir hedefe ulaşamamak gibi her insanın yaşadığı ve arzu edilmeyen bir duygudurumudur. Nispeten kontrol edilebilen ve günlük yaşantının sürdürülmesine engel olmayan bir duygulanım halidir. Sağlıklı insanlar belirgin hüznü, sadece olaylar sonucu yaşarlar.

Yas; kişi için özel bir kaybın gerçekleşmesinden kaynaklanan olumsuz duygulanımdır. Bu durum genellikle kişi için özel bir insanın kaybında görülürken, kişi için değer ifade eden  nesnelerin, hayallerin, gelecekle ilgili beklentilerin, sağlığın vb. kaybında da görülür. Yas tutan kişide duygusal acı, benlik değerinde bir düşme olmaz.

Moral Bozukluğu;çaresiz kalındığında yaşanan geçici sıkıntılı durum olarak tanımlanabilir. Moral bozukluğu depresyonla karıştırılabilir. Depresyonda görülen daha önce zevk aldığı etkinliklerden zevk almama durumu moral bozukluğunda görülmez ve moral bozukluğu kişiye özel yetersizlik ve acizlikle karakterizedir.

Mutsuzluk, olumsuz gelişmelere karşı insanların verdiği olağan tepkilerin bir parçasıdır. Mutsuzluk beklenenden uzun sürerse, koşulların zorluğuyla orantısızsa ya da kişinin kontrolünün ötesindeyse, çökkün duyguduruma ilişkin bir belirti olabilir.

-Depresyonun belitileri nelerdir?

–çökkün duygudurumu, sıkıntılı görünüm

-daha önce zevk aldığı etkinliklerden zevk almama(ilgi ve istek kaybı)

-iştahta değişim, artma veya azalma

-uykusuzluk ya da uykuda artış

-durgunluk veya huzursuzluk

-yorgunluk, bitkinlik, enerji kaybı

-değersizlik veya aşırı suçluluk duyguları

-düşünme, konsantre olma yeteneğinde azalma veya kararsızlık

-tekrarlayan ölüm düşünceleri, intihar girişimi ya da planları

   Tanı için bu belirtilerin iki haftadan fazla sürmesi ve kişisel yaşam kalitesinde, sosyal ve mesleki alanlarda bozulmaya neden olması gerekir.

Depresyondan şüphelenen kişi kimlere başvurmalıdır?

Aile hekimi yada psikiyatri uzmanlarına başvurarak profesyonel yardım alınmalıdır. Depresyon bir hastalıktır ve özellikle orta ve ağır derecedeki depresyon hastalarının kendimin doktoru olmalıyım düşüncesiyle düzelmesi mümkün değildir.

-Depresyonun risk etkenleri nelerdir?

Erken anne-baba kaybı, madde ve alkol kötüye kullanımı,  kadın olmak, düşük sosyoekonomik düzey,  ayrı yaşama, boşanmış olma,  işsizlik, daha önce depresyon geçirmiş olma, yakın zamanda önemli yaşam olayları, stres etkenleri, kişilik yapısı,  çocukluk döneminde cinsel  veya fiziksel kötü davranılma öyküsü, diğer tıbbi hastalıklar, hormonal değişiklikler ve genetik yatkınlık.

-Depresyon en sık hangi yaşlarda görülür?

Depresyon altı aylıktan yaşamın son noktasına kadar yaşamın herhangi bir döneminde başlayabilir. En sık görülen dönem, hem kadınlar hem de erkeklerde 25-44 yaş aralığıdır.

Major depresyonun yaşam boyu yaygınlığı,  kadınlar için %15-20, erkekler için % 5-12 olarak bulunmuştur. Her dört kadından biri, her beş erkekten biri hayatının herhangi bir döneminde depresyon yaşama riski taşır.

   1-Bebeklik ve okul öncesi dönem:

Çocuklarda başlangıç sinsi olabilir. sosyal içe çekilme, uykusuzluk, kilo kaybı ortaya çıkar. Bu yaş grubunda sözel iletişim gelişmediği için, özellikle yüz ifadesi, beden duruşu, ses tonu, konuşmanın temposu, etkinlik düzeyi artmış öneme sahiptir.

Okul öncesindeki dönemde çocuk üzüntülü olduğunu söylemede yetersiz kalır. Bu dönemde uyku bozuklukları, gece korkuları, iştahta bozulmalar ( kilo alamama veya yeme alışkanlıklarında bozulmalar) şeklinde ortaya çıkabilir

 2-Ergenlik öncesi çocuklarda depresyon

İlerleyen yaşla birlikte çocuklar sorunlarını anlatmada sözel iletişimi daha iyi kullanır hale gelirler. Bu dönemde ebeveyn çocuğun sosyal işlevsellikteki yetersizlik gibi bazı belirtileri daha iyi tanımlayabilir. Sinirlilik ve ilgi istek kaybı da ebeveyn tarafından daha iyi anlatılabilir.

 Okul çağı çocuklarındaki depresyon, kendini geri çekme, okulda akran ilişkilerinde bozulma, derslerde başarısızlık, ilgi ve etkinliklerde azalma, dikkatini toplayamama şeklinde görülebilir. Enürezis(=idrar kaçırma), enkoprezis(=dışkı kaçırma) gibi bozukluklar, baş ve karın ağrıları gibi bedensel yakınmalar da yine bu dönem depresif belirtileri arasındadır.

3-Ergenlik Döneminde depresyon

Ergenlik başlangıçlı depresyon erişkin depresyonuna daha çok benzerlik gösterir. Anne-baba için en dikkat edilmesi gereken durumlardan birisi ergen depresyonunda ilk belirti madde kullanımı olabilir.

Ergenler, içinde bulundukları dönem itibariyle duygu, düşünce ve ilişkilerinde ani değişiklikler yaşarlar. Depresyondaki ergenler bu değişiklikleri daha hızlı yaşayabildikleri gibi yetişkinlere benzer şekilde sosyal geri çekilme, ilgi ve etkinlikte azalma, arkadaş ilişkilerinde bozulma, okul başarısında düşme, okul ve evden kaçma, madde ve alkol kullanma eğilimi ile intihar düşünce ve girişimleri şeklinde depresyon belirtileri gösterebilirler.

4-Yaşlılarda Depresyon

Yaşlı nüfusun ortalama %10-15’ini etkileyen depresyonun, huzurevleri ve bakımevlerinde ise sıklığı %25’e kadar çıkmaktadır.

Yaşlılarda depresyonun görülme nedeni olarak çeşitli kayıp olaylarına sahne olan bir yaşam dönemi oluşu gösterilir. Bu kayıplar arasında sağlığın, çeşitli organların fonksiyonunun, eşin,yakınların ve sosyal konumun kaybı vardır.

Yaşlılarda İntihar

İntihar fikirleri ileri yaşta görülen depresyona eşlik edebilir; aktif girişimler kadar pasif intihar girişimi (hastaların yemek yemediği, ilaçlarını almadığı ve yaşamını riskine atacak davranışlarda bulunduğu durum) ile de sonuçlanabilir. Girişim sayısı gençlere göre az ama intiharla ölüm oranı daha yüksektir.

Yaşlılarda intihar için en önemli risk faktörleri; erkek olmak, ağrılı ve yeti yitimine yol açan bedensel rahatsızlığın bulunması ve yalnız yaşamadır.

–Depresyon Tedavisi: Nasıl tedavi edilir?

Tedaviye yönelik olarak en önemli problemlerden biri, depresyonun halk arasında hastalık olarak değerlendirilmemesi ve tedavisi yoluna gidilmemesidir. Depresyonlu hastaların çoğu hekimlere ancak depresyonun bedensel belirtileri mevcut olduğu zaman başvurmaktadır. Bu yalnızca ülkemize özgü bir olay değil, bütün dünyada yaygın olarak görülen bir durumdur.

Yaklaşımda temel ilkeler

Hastanın ve ailenin depresyon hakkında bilgilendirilmesi, düzenli aralıklarla kontrollere gelmek, diğer tıbbi hastalıkların kontrol altında (şeker hastlığı,guatr,hipertansiyon,kansızlık vb.) olması ve yaşam biçimi düzenlemeleri önemlidir.

İlaç tedavisi

Depresyon doğru tedavi ilkelerinin uygulanması ile tam olarak düzelebilen bir  hastalıktır.

Antidepresan tedavisi hafif ya da hafif- orta düzeyde depresyon belirtisi gösteren hastalarda çok az etkiliyken, ciddi ölçüde depresyonlu kişilerde ise çok daha etkilidir. Hafif depresyonlarda düzenli fiziksel aktivite(spor, en az 45 dakikalık tempolu yürüyüş), çevre desteği ve sosyal etkinlikler yeterli olabilir. Orta ve ortanın üstünde şiddette bir depresyon için tedavi; yeterli doz ve sürede antidepresan ilaç kullanımı ile kişiyle uygun tedavi edici ilişkinin kurulmasıdır.

İlaçlar depresyonu nasıl iyileştiriyor?

Depresyon, birkaç hafta içinde etkisini göstermeye başlayan antidepresan ilaçlarla tedavi edilebilir. Bu ilaçlar beyinde bulunanserotonin,adrenalin,dopamin biyokimyasal maddelerin etkinliklerini düzenleyerek etkilerini gerçekleştirirler. Ancak dört veya altı haftadan önce tam etkisi gözlenmez. Antidepresan ilaç seçerken ilaçla ilgili göz önüne alınması gereken özellikler etkinlik, yan etki profili ve ilacın güvenilir oluşudur. Bunun için  psikiyatrist değerlendirmesi şarttır.

En sık görülen yan etkiler nelerdir?

Çoğu ilaçta özellikle başlangıç döneminde görülen hafif bulantı hissi, iştahsızlık ve uyku soruunlarıdır ve genellikle birinci haftadan sonra kaybolur.

Depresyon ilaçları bağımlılık yapar mı?

İlaca başlarken düşük doz başlanır ve bırakırken de doz azaltılarak bitirilir. Doktorunuza danışarak kullanıldığında sorun oluşturmaz. Bağımlılık yapan ilaçlar antidepresanlar değil yeşil reçete ile verilen kaygı giderici ilaçlardır.

-Önleyici ilaç tedavisi

Depresyon tekrarlayabilen bir hastalıktır ve bir depresyonun iyileşme sürecinin hemen ardından gelen dönemde bu risk oldukça yüksektir. Bu yüzden, önleyici antidepresan ilaç tedavisi uygulanır. Önleyici ilaç tedavisinin, depresyon belirtisi olmasa bile uzun bir zaman uygulanması gerekebilir.

Depresyonda ilaçsız tedavi mümkün müdür?

İlaç haricinde psikoterapi denilen ve çok fazla çeşidi olan değişik yöntemler mevcuttur.Ancak hangi ilaç va hangi psikoterapi yönteminin  kullanılacağına psikiyatrist ile birlikte karar vermek gerekir. Psikoterapi sayesinde kişi yaşadıklarını değiştiremese bile,  yaşadıklarına bakış açısını değiştirebilir ve yaşantısını zenginleştirebilir.

Depresyonda bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış iki psikoterapi yöntemi mevcuttur:

-Bilişsel-Davranışçı Terapi ve  İnterpersonel(=kişilerarası) Terapi

-İlaç ve psikoterapi dışı önerilen başka güncel tedaviler var mıdır?

Düzenli, yaşa uygun yapılacak spor, kendine yardım kitapları,  gün ışığından faydalanmak, diyet ekleri: vitaminler, mineraller, yiyecekler(balık yağı, omega-3-yağasitleri)

Bunlar verilen tedavinin yerine değil, yanına destek olarak önerilir.

Eğer siz de depresyonda olduğunuzu düşünüyorsanız Bursa depresyon tedavisi arayışınızda uzman Psikoterapist ve Psikiyatrist Yusuf Kala’dan randevu alabilirsiniz.